• 21 grudnia 2015
  • komentarzy
  • 1640 osób przeczytało
  • to!

Skąd wzięła się choinka?

Sławek Rusin

Zwyczaj ozdabiania stojącej jodły lub świerka trafił do Polski z Niemiec, i to całkiem niedawno, bo jakieś dwieście lat temu. Najpierw choinka pojawiła się w domach arystokracji i bogatych mieszczan na terenach zaboru pruskiego, czyli na Warmii, Mazurach i Pomorzu oraz na Śląsku, a potem w całym kraju. Najpóźniej trafiła na wieś, zwłaszcza na południu Polski. Tu bowiem, przede wszystkim na Podtatrzu i w Beskidach, istniał już podobny zwyczaj.

W pomieszczeniach, gdzie odbywała się wieczerza, pod sufitem przytwierdzano podłaźnik. Był to wierzchołek jodły zawieszony u  powały szczytem w dół. Przystrajano go jabłkami, orzechami, bibułami. Bywało, że podłaźniki, już nie tak przystrojone, wieszano również w innych izbach, a  nawet w  oborze. Nazwa wzięła się prawdopodobnie od podłażenia, czyli od wzajemnych rodzinnych i sąsiedzkich wizyt w okresie, kiedy te ozdobione drzewka wisiały w  domach, czyli od Bożego Narodzenia do Trzech Króli, a czasem nawet do Matki Boskiej Gromnicznej, czyli do 2 lutego.

podlaznik

 

Choinka, bez której dziś trudno wyobrazić sobie Święta, symbolizuje wiecznie zielone rajskie Drzewo Wiadomości Dobrego i Złego. Skąd powrót do tej perspektywy z Księgi Rodzaju? Nowonarodzony Chrystus jest bowiem drugim Adamem, a  Maryja drugą Ewą, która na końcu czasów zdepcze głowę wężowi. Jak czytamy w Liście do Rzymian: „Albowiem jak przez nieposłuszeństwo jednego człowieka [Adama] wszyscy stali się grzesznikami, tak przez posłuszeństwo Jednego [Chrystusa] wszyscy staną się sprawiedliwymi” (Rz 5,19). W wigilijny poranek choinkę przyozdabiano świecami (symbol Chrystusa, Światłości świata), jabłkami (miały przypominać o zerwanym przez Ewę owocu z Drzewa Poznania), opłatkami symbolizującymi Hostię, a także słodyczami, orzechami i ozdobami, a potem również bańkami. Samo wiecznie zielone drzewo jest z kolei symbolem dostatku, nieustannego owocowania, ochrony przed niepewnymi czasami i po prostu życia.

Sławek Rusin