Wybierz Biblię dla siebie

dołącz do nas
Tajemnice biblijnych imion
źródło: Wikipedia: Gustave Dore, Jeremiasz
  • 14 września 2016
  • komentarzy
  • 2 124 wyświetleń
  • lubi to!

Jeremiasz (Jeremi)

Marcin Majewski

W kolejnym odcinku Tajemnic imion biblijnych przybliżymy ładne, choć rzadko dziś nadawane imię „Jeremiasz”. Imię to jest pochodzenia starohebrajskiego i wywodzi się wprost z Biblii. Nosił je jeden z największych proroków Starego Testamentu, ten, który jest autorem wyznania: Uwiodłeś mnie Panie, a ja dałem się uwieść (Jr 20,7).

Prorok Jeremiasz pochodził z rodziny kapłańskiej z Anatot, osady położonej bardzo blisko Jerozolimy. Jego ojcem był arcykapłan Chilkiasz, znany z odnalezienia w Świątyni Księgi Prawa Bożego (zob. 2Krl 22,8), a ciotką prorokini Chulda, jedyna znana z imienia prorokini czasu monarchii (zob. 2Krl 22,14 i Jr 32,7). W chwili powołania przez Boga Jeremiasz był młodzieńcem, miał może 12, może 13 lat (Jr 1,6), jednak dzielnie podjął się wyznaczonego mu zadania. W trakcie prorockiej misji wycierpiał wiele prześladowań i może właśnie temu zawdzięczamy piękne opisy jego wadzenia się z Bogiem. W bogactwie opisywanych przeżyć duchowych Jeremiasz nie ma w Biblii sobie równych (może poza św. Pawłem), przez co zwany jest Augustynem Starego Testamentu – pisał „Wyznania” zanim to stało się modne.

Ale wróćmy do imienia. W oryginalnym brzmieniu ma ono formę pełną: Jirmejahu ירמיהו oraz skróconą Jirmeja ירמיה – obydwie przekładane na polski jako Jeremiasz. Imię znane było w Polsce już od średniowiecza, najczęściej w formach Jeremi, Jerema. Jeszcze kilkanaście lat temu był kłopot z nadawaniem imienia Jeremi, gdyż funkcjonowało ono jedynie jako zdrobnienie, a jak wiadomo zdrobnień urzędowo nie nadaje się jako imiona. Ale dziś Jeremi to imię funkcjonujące samodzielnie, jako forma oboczna i historyczny wariant imienia Jeremiasz (zob. wypowiedź Rady Języka Polskiego z 2009 r. nt. imienia Jeremi).

Co oznacza imię Jeremiasz vel Jeremi? Jeśli czytaliście odcinek o imionach teoforycznych (zob. TUTAJ) to będziecie w stanie dostrzec, że właśnie z takim imieniem mamy tutaj do czynienia. Składa się ono bowiem ze skrótu imienia Bożego Jahu – wiele imion Biblii ma właśnie taką końcówkę. Druga część imienia jest więc rozszyfrowana, to imię Boże Jahwe. Co zatem z pierwszą? Jirme י רם wygląda na czas przyszły czasownika rum רום oznaczającego „sięgać wysoko, być wysoko, wywyższać, podnosić, unosić się”. Imię można więc przetłumaczyć jako: „Jahwe wywyższy”, „Jahwe podniesie”, „Jahwe dźwignie (z upadku)”. Możliwa jest zawsze forma optatywna, życzeniowa, częsta w imionach teoforycznych: „Jahwe, podnieś! (mnie z upadku / ze złego położenia)”. Widać tu nawiązanie – ten sam obraz i ten sam czasownik – do słów Boga: Byłem dla nich jak ten, co podnosi do swego policzka niemowlę, schyliłem się ku niemu i nakarmiłem go (Oz 11,4).

Są jednak badacze, którzy imię proroka wiążą z rdzeniem ramah רמה oznaczającym „oszukać, zwieść, uwieść”. Byłoby to nawiązanie do powyżej zacytowanego zawołania Jeremiasza: Uwiodłeś mnie Panie! Z kolei w języku aramejskim rdzeń remah רמה ma znaczenie „nałożyć, ustanowić”. Jeśli to ten rdzeń był podstawą imienia Jeremiasz, to oznaczałoby ono proroka „ustanowionego przez Pana”. Są i tacy nieliczni, którzy szukają etymologii w języku greckim, w słowie eremos „pustynia”. Jak widać, możliwości jest wiele; mi najbardziej przypada do gustu „Jahwe sięga wysoko”.


więcej tekstów autora

Marcin Majewski

dr, wykładowca języka hebrajskiego na UPJPII w Krakowie, członek Stowarzyszenia Biblistów Polskich oraz Sekcji Biblijnej Polskiego Towarzystwa Teologicznego; współredaktor portalu Orygenes.org

Polecamy

Arka i żydowskie legendy

Bella Szwarcman-Czarnota

Niedziela, 06.07.2014

Jan Paweł II

partnerzy