Wybierz Biblię dla siebie

dołącz do nas
Tajemnice biblijnych imion

Warning: Use of undefined constant U - assumed 'U' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /home/naszczas/domains/naszczas.pl/public_html/biblia/wp-content/themes/wizjo/sidebar.php on line 3
źródło: Internet
  • 23 grudnia 2013
  • komentarzy
  • 2 541 wyświetleń
  • lubi to!

Ewa

Marcin Majewski

Z imieniem Ewa jest podobnie, jak z Adamem – obydwa są w Biblii i tradycji żydowskiej zarezerwowane wyłącznie dla pierwszych rodziców. Nikt poza pierwszą parą nie jest w Piśmie Świętym tak nazwany, co podkreśla ich szczególny charakter. Ewa, to pierwsze i najstarsze imię żeńskie według Biblii nosiła pramatka wszystkich ludzi, żona Adama i matka Kaina i Abla.

W Rdz 3,20 czytamy: Mężczyzna dał swej żonie imię Ewa, bo ona stała się matką wszystkich żyjących. Autor biblijny na zasadzie skojarzenia brzmienia wywodzi imię Ewa (hebr. chawwa חוה) od czasownika oznaczającego życie (hebr. chaja חיה)[1]. Stąd imię Ewa tłumaczone bywa jako „żyjąca” lub częściej „dająca życie”, „dawczyni życia”: od Ewy według opowiadania biblijnego wywodzą się bowiem wszyscy ludzie. W Septuagincie – greckim przekładzie Biblii – Ewa nazwana jest wprost „Życiem” (gr. Ζωή, czyt. zoe), przez co starożytny tłumacz zachował grę słów oryginału: „Adam nadał swej żonie imię Życie, bo ona stała się matką wszystkich żyjących”.

Wśród wielu naukowych prób zbadania etymologii tego imienia jest i ta, która wiąże Chawa z arabskim chajja „wąż” oraz galilejskim aramejskim chiwija „wąż”.  Rzeczywiście wyglądają i brzmią w oryginale podejrzanie podobnie. W takim wypadku imię Ewa odsyłałoby nas do opowiadania o pokusie, której ulegli za sprawą „węża” Adam i Ewa.

Ewa to nie jedyne określenie pierwszej niewiasty w raju. Autor biblijny wcześniej wkłada w usta mężczyzny kolejną piękną grę słów określającą kobietę[2]. Adam zaraz po jej ujrzeniu zawołał: Ta dopiero jest kością z moich kości i ciałem z mego ciała! Ta będzie się zwała niewiastą (hebr. iszsza), bo ta z mężczyzny (hebr. isz) została wzięta (Rdz 2,23). Ta ciekawa gra brzmień między zaznaczonymi terminami jest nieprzekładalna na język polski. Bo jak je przetłumaczyć, by jeden termin wynikał z drugiego? W języku hebrajskim bowiem isz (איש) i iszsza (אשה) są słowami pokrewnymi[3], drugie rzeczywiście wywodzi się od pierwszego jako jego forma żeńska (jak np. polskie: nauczyciel i nauczycielka). Już starożytne przekłady na aramejski czy grekę nie radziły sobie z zachowaniem tej pięknej figury stylistycznej. Jan Nicz Leopolita w swoim przekładzie Biblii (1561 r.) próbował terminami „mąż” i „mężysta”, tłumacze Biblii Brzeskiej (1563 r.) iszsza przetłumaczyli jako „mężatka”, Szymon Budny (1572) jako „mężata”, a Jakub Wujek (1599 r.) oddał go neologizmem „mężyna”. Dziś jednak byłyby to archaizmy zbyt rażące polskiego czytelnika. Łatwiejsze zadanie mają na pewno języki takie jak angielski (man – woman), ewentualnie niemiecki (Herr – Herrin; tak tłumaczył Luter).

Tak więc, gdy określenie chawwa wskazywać może na rolę przekazywania życia, to iszsza wskazuje na bliski, istotowy związek kobiety i mężczyzny.

Marcin Majewski

 


[1] Spółgłoski waw ו i jot י mogą być w hebrajskim wymienne.

[2] Pierwszą grę słów zaobserwowaliśmy przy okazji imienia Adama: adam = człowiek pochodzi z adama = ziemi/gleby. Drugą przy okazji słów Chawa  = Ewa i chaja = żyć.

[3] Brak joty י w słowie isza nie powinno prowadzić do wniosków (sugerowanych przez niektórych), że chodzi o dwa różne rdzenie. Jota י jest oprócz spółgłoski hebrajską em hakkeri’a (mater lectionis), która może ulec wypadnięciu lub przekształceniu. Natomiast końcowe he ה jest typowym sufiksem rodzaju żeńskiego.


więcej tekstów autora

Marcin Majewski

dr, wykładowca języka hebrajskiego na UPJPII w Krakowie, członek Stowarzyszenia Biblistów Polskich oraz Sekcji Biblijnej Polskiego Towarzystwa Teologicznego; współredaktor portalu Orygenes.org

Polecamy

XV Niedziela Zwykła

Ks. Wojciech Węgrzyniak

Sara

Marcin Majewski

Tobiasz, pies i anioł

Anna Świderkówna

partnerzy