Wybierz Biblię dla siebie

dołącz do nas
Sennik biblijny

Warning: Use of undefined constant U - assumed 'U' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /home/naszczas/domains/naszczas.pl/public_html/biblia/wp-content/themes/wizjo/sidebar.php on line 3
źródło: Wikipedia: Francesco Solimena, Sen Jakuba, XVII w.
  • 3 kwietnia 2014
  • komentarzy
  • 2 591 wyświetleń
  • lubi to!

Sen Jakuba cz. 3

Ks. Jacek Jurczyński SDB

Zasadniczym symbolem we śnie Jakuba jest drabina sięgająca do nieba. Symbolizuje ona wzniesienie się ku Bogu. Należy od razu zaznaczyć, że starożytny Wschód wyraźnie rozgraniczał miejsce zamieszkania bóstwa i ziemskie miejsce objawienia. Podkreślono to również w opisie babilońskiej wieży świątynnej. Tak więc w wierszu 17 Jakub przeprowadza jasne rozróżnienie: „Prawdziwie jest to dom Boży (a więc miejsce zjawienia się Boga, które ma się stać miejscem kultu) i brama do nieba”. Przy czym określenie „brama do nieba” można uznać za aluzję do wielkiego konkurenta Betel, a mianowicie do Babilonu, który w języku akkadyjskim nazywa się Bab-Ili („Brama Niebios”).

Tymczasem ze snu Jakuba wnioskujemy, że nie w Babilonie, lecz tutaj, w Betel, jest prawdziwa brama niebios. Najistotniejszą sprawą jest to, że drabina dotyka jednym końcem ziemi, czyniąc to miejsce świętym. Czytając Ewangelię św. Jana (1,51), zauważamy, że Jezus, objawiając się swoim uczniom, skorzystał z motywu snu Jakuba o aniołach zstępujących i wstępujących do nieba: „Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam, ujrzycie niebiosa otwarte i aniołów Bożych wstępujących i zstępujących na Syna Człowieczego”.

Co do tego, że został tutaj przejęty symbol właśnie ze snu Jakuba, nie ma żadnych wątpliwości. W miejsce Jakuba wkracza Syn Człowieczy. W Ewangelii św. Jana Chrystus jest symbolem spajającym sobą Stary i Nowy Testament.

Drugim ważnym symbolem jest kamień. Podczas wędrówki do Ziemi Obiecanej naród izraelski zetknął się z kultem kamieni, praktykowanym przez pierwotne plemiona Kanaanu. W trakcie długiego procesu przemian wyrugowano z myślenia religijnego i z praktyki religijnej archaiczny obraz Boga w symbolu kamienia. Izrael wznosił podczas swojej wędrówki kamienne „pomniki”, aby przyszłe pokolenia pamiętały i wspominały doświadczenia związane z Bogiem. Liturgiczna czynność namaszczenia oznacza przekazanie danej rzeczy Bogu na własność (Wj 30,36nn; Kpł 8,10nn; Rdz 31,13), a zatem kamień stał się przedmiotem sakralnym – stelą. Opisany rytuał był oczywiście znany również poza Izraelem. O tym, jak szeroko rozpowszechnione było korzystanie z kamieni lub kamienia w kulcie, może świadczyć to, że określenie kamienia jako „domu Boga”, które miało pierwotnie oznaczać kryjącą się w nim potęgę oraz jego wielkość, weszło jako wyraz obcy do języka greckiego i łacińskiego.

Formy zastosowania kamienia są bardzo różnorodne, może on bowiem zostać użyty na przykład jako kamień nagrobny, kamień ugody (zawarcia przymierza), kamień-pomnik (w celu upamiętnienia danego wydarzenia) oraz kamień kultowy (stela) jako widomy znak tego, że dane miejsce jest uświęcone. Tę ostatnią funkcję spełnia kamień Jakuba w Betel. Jakub wznosi stelę, aby wyraźnie oznaczyć dla innych miejsce, które zostało mu we śnie objawione jako święte.

Symbolikę kamienia można napotkać także w Księdze Daniela (2,31) oraz w Księdze Izajasza (6,7; 8,14; 28,16; 26,4). W Księdze Daniela znalazł się sen Nabuchodonozora o olbrzymim posągu zniszczonym przez spadający kamień.

Z zupełnie inną symboliką kamienia spotykamy się podczas lektury wizji powołania proroka Izajasza, gdzie serafin dotyka ust proroka rozpalonym kamieniem. W jego przepowiedni kamień pojawia się też w wielu innych kontekstach (m.in. Bóg jest określany jako „skała”).

W końcu w Nowym Testamencie symbolika kamienia ulega personalizacji. Na przykład Piotr zostaje powołany jako skała/opoka, chrześcijanie zaś są nazywani „żywymi kamieniami”. Tutaj dochodzą oczywiście jeszcze kolejne znaczenia symboliki kamienia: fundamentalna (dająca oparcie) funkcja skały jako solidnej podstawy, na której może stanąć budowla, czy funkcja kamienia węgielnego, jaką jest zespolenie wielu kamieni, które dopiero umożliwia powstanie budowli.

Można powiedzieć, że to Jakub położył kamień węgielny pod tę bogatą symbolikę kamienia, przy czym wylanie oleju było aktem oddania czci Bogu. W swoim śnie Jakub otrzymuje ważne, projektowane w przyszłość informacje dotyczące jego życia i jego relacji z Bogiem. W przeżywanym, a później przeżytym śnie z Betel poznał przyszłe wydarzenia i zyskał pewność, że Bóg jest z nim. Sny i symbole są formą „komunikacji” z Bogiem.

W Starym Testamencie uznawano psyche za miejsce objawienia Boga – to nie przedmioty (np. laski wyroczni) odkrywają znaczenie wydarzeń, lecz właśnie w snach otwiera się subiektywna przestrzeń do spotkania z Bogiem. Bóg zjawia się we śnie (Lb 22,9) i przemawia we śnie (Lb 12,6).

W marzeniach sennych w indywidualnej relacji z Bogiem fragmentarycznie postrzegano Jego oblicze. oświadczenie całościowe we śnie ma miejsce na przykład w Beer-Szebie, kiedy Jakub wraz ze swoją rodziną wyrusza do Egiptu do Józefa (Rdz 46,2-4). Ponownie przekraczając granicę „nowej ziemi”, Jakub otrzymuje we śnie zachętę i wskazówkę od Boga. Z bojaźnią i czcią mówi o przejmującym grozą miejscu, w którym we śnie ujrzał swojego Boga (Rdz 28,17). Nie identyfikuje jednak miejsca zamieszkania Boga z samym Bogiem ani bramy z niebiosami.

Symbolika tych obrazów naprowadza ku zrozumieniu, że są miejsca święte, w których można odnaleźć Boga. Istnieją więc doświadczenia, które na podobieństwo bramy umożliwiają wkroczenie do innego wymiaru. Ponieważ podobne doświadczenia nie zdarzają się codziennie, pozostaje jedynie wzniesienie kamienia-pomnika. Sen Jakuba nie jest wydarzeniem odseparowanym, lecz związanym ze słowem, modlitwą i błogosławieństwem.

ks. Jacek Jurczyński SDB, Sennik biblijny, czyli objawienie Boga w snach, Wydawnictwo M, Kraków 2013, s. 42-44


więcej tekstów autora
Polecamy

partnerzy