Wybierz Biblię dla siebie

dołącz do nas
Opowieści biblijne

Warning: Use of undefined constant U - assumed 'U' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /home/naszczas/domains/naszczas.pl/public_html/biblia/wp-content/themes/wizjo/sidebar.php on line 3
źródło: Wikipedia: Łuk Tytusa w Rzymie, płaskorzeźba przedstawiająca złupienie Świątyni w 70 r.
  • 8 sierpnia 2014
  • komentarzy
  • 1 370 wyświetleń
  • lubi to!

Tisza beAw – dzień żałoby

Bella Szwarcman-Czarnota

Dziewiąty dzień miesiąca aw (w tym roku był to 5 sierpnia) to tragiczny dzień dni w żydowskim kalendarzu. Jest to bowiem rocznica zniszczenia Pierwszej, a potem i Drugiej Świątyni, która była ośrodkiem żydowskiego życia duchowego i liturgicznego.

Po raz pierwszy Świątynię zniszczyli w 586 roku p.n.e. Babilończycy. Ponownie wzniesiono ją w 515 r. p.n.e. ze środków, które powracający z niewoli babilońskiej wygnańcy zdołali zgromadzić. W roku 70 n.e. jednak Świątynia została zburzona przez Rzymian.

W celu upamiętnienia tych tragicznych wydarzeń dziewiątego aw obowiązuje ścisły post, poprzedzony okresem trzytygodniowej żałoby od siedemnastego dnia miesiąca tamuz, a jak najściślejszej – począwszy od pierwszego aw. W dniu siedemnastego tamuz nastąpiło bowiem zniszczenie murów Jerozolimy, na trzy tygodnie przed zburzeniem I Świątyni.

Nie wolno wówczas zawierać związków małżeńskich. Nie należy też strzyc włosów. Wielu religijnych Żydów nie czyni niczego, co mogłoby dla nich stanowić źródło przyjemności: nie pływają, nie słuchają muzyki, nie podróżują. Nie nosi się nowej odzieży, nie spożywa się mięsa, nie pije się wina, z wyjątkiem spełnienia kielicha przy odmawianiu modlitwy uświęcającej szabat.

Po spożyciu jajka ugotowanego na twardo i posypanego popiołem na znak żałoby, rozpoczyna się post i modlitwy w synagodze. W półmroku czyta się na głos Lamentacje (Ejcha), które wedle tradycji napisał prorok Jeremiasz po zburzeniu I Świątyni oraz specjalne hymny (kinot). Arka, w której spoczywają zwoje Tory, jest zamknięta i udrapowana na czarno. W czasie trwania święta siada się na niskich stołeczkach lub bezpośrednio na podłodze, tak jak podczas sziwy – siedmiodniowego okresu żałoby obowiązującego po śmierci bliskiej osoby. Od zmierzchu do wieczora dnia następnego, podobnie jak w Jom Kipur, obowiązuje ścisły post, w mocy są też te same zakazy. Z postu zwolnione są dzieci do wieku bar czy bat micwy, zatem dziewczynki do dwunastego roku życia, chłopcy – do trzynastego. Ponadto pościć nie muszą (i nie powinny) kobiety ciężarne, osoby starsze czy schorowane. Często ci, którzy z przyczyn zdrowotnych nie czują się na siłach pościć całą dobę, powstrzymują się do jedzenia i picia do południa. Przez całą dobę nie wolno używać tego, co jest (a raczej było, historycznie) symbolem luksusu – kąpieli w wannie, perfumowania się i namaszczania ciała. Tradycyjnie nie nosi się wówczas skórzanego obuwia. Zakazane są stosunki małżeńskie. Co może się wydać dziwne – obowiązuje także zakaz studiowania Tory (z wyjątkiem ksiąg żałobnych), ponieważ, zgodnie z zasadami judaizmu, jest to najwyższa radość i przyjemność.

W tym smutnym dniu wspomina się nie tylko zburzenie Świątyni, ale i inne tragiczne zdarzenia z życia narodu żydowskiego, jak na przykład wypędzenie Żydów z Hiszpanii (tzw. Dekret z Alhambry został wprawdzie uchwalony w marcu 1492, ale rozkaz opuszczenia kraju został wydany pod koniec lipca, a wówczas Tisza beAw przypadał 31 lipca). Podobnie wypędzenie Żydów z Anglii nastąpiło na kilka dni przed Tisza beAw w 1290 roku. W niektórych gminach czyta się psalm 69, zwłaszcza werset trzeci:
„Ugrzązłem w głębokim błocie,
nie mam oparcia dla nóg.
Dostałem się w głębokie wody,
a nurt zalewa mnie”.
„Głębokie błoto” (hebr. Jewen mecula) to zwrot będący tytułem dzieła Natana Hanowera opisującego rzeź, której dokonali Kozacy podczas powstania Kozaków Chmielnickiego (1648 – 49). Bywa ono czytywane w ciągu trzech dni poprzedzających Tisza beAw. Również w Tisza beAw rozpoczęła się wielka akcja deportacji do obozu w Treblince (22 lipca 1942).

Warto dodać, że jeden z najsłynniejszych cadyków, Jakow Icchak haLewi Horowitz, zwany Widzącym z Lublina, zmarł właśnie w Tisza beAw. Na jego grób pielgrzymują do dziś chasydzi z całego świata.

Jeśli Tisza beAw przypada w szabat, należy odłożyć żałobę o jeden dzień, ponieważ szabat jest dniem, w którym należy się radować. A pierwszy szabat po Tisza beAw nosi nazwę Szabat Nachamu, co oznacza „szabat pocieszenia”, czyta się wówczas fragmenty z Izajasza 10, 1 – 26, mówiące o pocieszaniu ludu Izraela po zburzeniu Świątyni. Od tego szabatu przez siedem kolejnych szabatów – aż do Rosz haSzana (Nowego Roku) czyta się fragmenty z Proroków.

W piętnastym dniu miesiąca aw przypada inne, radosne święto – niegdyś, w starożytnym Izraelu, wyznaczało ono koniec okresu ścinania drzew. Następował czas wytchnienia, młodzi mężczyźni szukali sobie wówczas odpowiednich kandydatek żony. Jak czytamy w Talmudzie, dziewczęta jerozolimskie ubierały się w tym dniu na biało i szły grupkami do winnic i ogrodów, śpiewały i tańczyły, a mężczyźni podążali za nimi. Tu beAw – święto już dziś zapomniane – przynosił radość i śpiew po płaczu. Było to święto małżeństwa, a zatem nadziei na nowe pokolenia.

 


więcej tekstów autora

Bella Szwarcman-Czarnota

polska publicystka, redaktor, tłumacz, filozof. Znawczyni tematu kobiet żydowskich. Tłumaczy z języka francuskiego, rosyjskiego i jidysz. Wieloletnia redaktor Państwowego Wydawnictwa Naukowego oraz sekretarz redakcji Biuletynu Żydowskiego Instytutu Historycznego. Obecnie redaktorka i felietonistka Midrasza.

Polecamy

Abraham

Marcin Majewski

Imię w tradycji żydowskiej

Bella Szwarcman-Czarnota

partnerzy