Wybierz Biblię dla siebie

dołącz do nas
Opowieści biblijne

Warning: Use of undefined constant U - assumed 'U' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /home/naszczas/domains/naszczas.pl/public_html/biblia/wp-content/themes/wizjo/sidebar.php on line 3
źródło: Internet
  • 25 sierpnia 2014
  • komentarzy
  • 2 653 wyświetleń
  • lubi to!

Arka Przymierza

Bella Szwarcman-Czarnota

Jednym z najważniejszych elementów wyposażenia synagogi jest tak zwana Święta Arka (Aron haKodesz) – szafa, w której przechowywane są zwoje Tory. Jest to wspomnienie po Arce Przymierza (Aron haBrit), która obecnie odgrywa w żydowskim życiu religijnym jedynie rolę symbolu, choć symbolu potężnego.

Arka Przymierza została zbudowana podczas wędrówki ludu Izraela po pustyni wedle wyraźnej „instrukcji”, z którą możemy się zapoznać, czytając Księgę Wyjścia (25, 10 -22; 37, 1 -9). Dowiadujemy się z tekstu, że to Wiekuisty zlecił Mojżeszowi, by została ona sporządzona przez „synów izraelskich”. Była ona obecna wśród ludu Izraela aż do zburzenia I Świątyni, stanowiąc fizyczną manifestację Obecności Bożej na ziemi.

Jest to ewenement w judaizmie, który – jak wiadomo – odrzuca wszelkie fizyczne przejawy duchowości. Już w Księdze Rodzaju czytamy bowiem o Abrahamie, który strzaskał figurki bożków. Odlanie i oddawanie czci Złotemu Cielcowi zostało uznane za największy grzech synów Izraela, a grzechem było to, że posążek miał pełnić rolę fizycznego pośrednika między ludem Izraela a Wiekuistym. A żaden wykonany przez człowieka obiekt nie może być przedmiotem czci w judaizmie. Arka Przymierza jest jedynym wyjątkiem od tej reguły – niewątpliwie została ona wykonana rękami człowieka i niewątpliwie była czczona jako świętość.

Co zawierała Arka? Co do tego nie ma zgodnej odpowiedzi. Panuje zgoda jedynie co do tego, że znajdowały się w niej Tablice z Dziesięcioma Przykazaniami (zwanymi luchot haBrit – czyli Tablicami Przymierza), strzaskane przez Mojżesza, jak również drugie Tablice. Arka umieszczona była w Przybytku (przenośnej Świątyni) – zarówno Arka, jak i Przybytek zostały zbudowane przez Becalela. Co do innych obiektów, które spoczęły w Arce, nie ma zgodności wśród komentatorów.

Tablice Przymierza, a wedle niektórych była to cała Tora, są w tekście biblijnym określone jako „Świadectwo”: Do tej skrzyni włożysz Świadectwo, które ci dam (25,16), i po raz wtóry: Na wierzchu skrzyni położysz wieko, w skrzyni zaś złożysz Świadectwo, które ci dam (25,21). Wreszcie cała Arka zostaje określona jako Skrzynia Świadectwa w 25, 22. Wobec tego wnosić można, że pierwszą funkcją Arki było przechowywanie owego Świadectwa.

Po wtóre Arka była niejako siedzibą Obecności Bożej (zwanej Szechiną). Gdy Wiekuisty rozmawiał z Mojżeszem w Namiocie Zgromadzenia, przemawiał spomiędzy dwóch cherubów znajdujących się na Arce (Lb 7, 89). Gdy Arka została przeniesiona do Świętego Świętych najpierw w Przybytku, a potem w Świątyni, dostęp do niej miał jedynie arcykapłan i to raz do roku, w Jom Kipur (Dzień Pojednania), kiedy prosił Wiekuistego o przebaczenie dla całego ludu Izraela (Kpł 16,2).

Jak czytamy w Torze, Arce towarzyszy zawsze obłok, również symbolizujący Obecność Bożą (np. w Wj 40,35 – kiedy Wiekuisty przemawiał spomiędzy cherubów, widać było unoszącą się chmurę). Podobnie dowiadujemy się z innego fragmentu Pisma, że gdziekolwiek lud Izraela wędrował, na jego czele podążała Arka, a nad nią obłok: A Skrzynia Przymierza Pańskiego w ciągu tych trzech dni szła przed nimi, aby upatrzyć dla nich miejsca odpoczynku. A obłok Pański był nad nimi w dzień, gdy wyruszali z obozu (Lb 10, 33 – 34).

W dalszym ciągu jeszcze mocniej uwydatniona zostaje opiekuńcza rola Arki i obłoku: Gdy Skrzynia wyruszała, Mojżesz mówił: Powstań, Panie, a niech się rozproszą twoi wrogowie. I niech uciekną przed tobą ci, którzy cię nienawidzą. Gdy zaś zatrzymywała się, mówił: Wróć, Panie, do niezliczonych tysięcy Izraela (Lb10, 35, 36).

Świętość Arki bywała niebezpieczna dla tych, którzy się z nią zetknęli, o czym świadczy przykład Nadaba i Abihu, którzy w Przybytku z Arką ofiarowali przed Panem inny ogień, którego im nie nakazał, pochłonął ich ogień od Pana (Kpł 10, 1-2). Natomiast gdy Arkę przechwycili Filistyńczycy, niektórzy z nich zginęli na miejscu, zetknąwszy się z nią. Arka towarzyszyła ludowi Izraela nie tylko podczas wędrówki przez pustynię, ale podczas wojen z Amorejczykami i Midianitami. Nie tylko zresztą towarzyszyła w wojnach, ale i wspomagała w walce.

W Księdze Jozuego czytamy, że gdy Hebrajczycy wkraczali do Ziemi Kanaan, wody Jordanu się zatrzymały, a kapłani niosący Skrzynię Przymierza Pana stanęli pośrodku na suchym gruncie pośrodku Jordanu, cały Izrael przeprawiał się po suchej ziemi (3, 16-17). Potem także Arka towarzyszyła ludowi. Manifestacja potęgi Arki miała miejsce wówczas, gdy uczyniono wyłom w murach Jerycha, dzierżąc Skrzynię Przymierza (Joz 6).

W dalszym ciągu Jozue spełnił nakaz dany przez Wiekuistego Mojżeszowi, by niejako odtworzył górę Synaj w Ziemi Izraela. Cały lud zebrał się wokół Arki symbolizującej Obecność Bożą: Cały Izrael ze swoimi starszymi, przełożonymi i sędziami, zarówno obcy przybysze, jak i tubylcy, stali z jednej i z drugiej strony Skrzyni, naprzeciw kapłanów Lewitów, noszących Skrzynię Przymierza Pana (8,33).

Gdy zaś Filistyńczycy zdobyli Arkę, na samą wieść o tym zmarł ze zgryzoty arcykapłan Eli (1 Sm 4), umarła również podczas porodu jego synowa. Filistyńczycy nie byli bezkarni – gdy Arka znalazła się w ich głównym mieście, Aszdodzie, przed świątynią ich bożka Dagon, posąg się złamał, po czym na cały Aszdod zstąpiła plaga. Wówczas Filistyńczycy zwrócili Arkę. Król Dawid zaś sprowadził ją do Jerozolimy, a za czasów Salomona została umieszczona w Świątyni.

Widzimy więc, że Arka Przymierza była – z jednej strony – nieodzownie obecna w momentach ważnych dla ludu Izraela, a z drugiej – była miejscem, w którym złożono Tablice czy też Torę całą, a więc miejscem, z którego emanowało Prawo i nauczanie.


więcej tekstów autora

Bella Szwarcman-Czarnota

polska publicystka, redaktor, tłumacz, filozof. Znawczyni tematu kobiet żydowskich. Tłumaczy z języka francuskiego, rosyjskiego i jidysz. Wieloletnia redaktor Państwowego Wydawnictwa Naukowego oraz sekretarz redakcji Biuletynu Żydowskiego Instytutu Historycznego. Obecnie redaktorka i felietonistka Midrasza.

Polecamy

Zabiłem Boga?

Roman Brandstaetter

Niedziela, 24.08.2014

Jan Paweł II

Ozeasz i Gomer. Bóg i Izrael

Bella Szwarcman-Czarnota

partnerzy